ფრანგული ენის თარჯიმანი ყველაზე ხშირად სამოქალაქო და სასწავლო დოკუმენტებთან მუშაობისას არის საჭირო. ფრანგული ოფიციალურია არა მხოლოდ საფრანგეთში, არამედ ბელგიაში, შვეიცარიაში, კანადასა და აფრიკის მრავალ ქვეყანაში - და თითოეულს საკუთარი ბლანკები და ტერმინოლოგია აქვს.
ფრანგულ დოკუმენტთან მუშაობისას რამდენიმე კონკრეტული საკითხი დგება: დიაკრიტიკული ნიშნების შენარჩუნება, სამოქალაქო აქტის ტიპის სწორად ამოცნობა და აქტის მინდვრებში გაკეთებული მინაწერების ასახვა. ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით ხშირად რჩება შეუმჩნეველი.
აქცენტები, სედილა და მათი დაკარგვა
ფრანგულში დიაკრიტიკული ნიშნები მნიშვნელობის მატარებელია და არა დეკორატიული. მახვილის მიმართულება ხმოვნის ბგერას ცვლის, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში სიტყვის მნიშვნელობასაც.
სედილა ასო c-ს ქვეშ იმას აჩვენებს, რომ ის რბილად წარმოითქმის იქ, სადაც ჩვეულებრივ მკვეთრი იქნებოდა. მისი დაკარგვა სიტყვის წაკითხვას ცვლის.
პრაქტიკული პრობლემა ისაა, რომ ფრანგულ ოფიციალურ ბლანკებში სახელები ხშირად მთლიანად დიდი ასოებით იწერება, ხოლო დიდ ასოებზე აქცენტი ტრადიციულად ხშირად არ იდება. შედეგად ერთი და იგივე გვარი აქტში აქცენტის გარეშეა, სხვა დოკუმენტში კი აქცენტით.
ეს არ არის შეცდომა და თარგმანში არ სწორდება. თუ საბუთებს შორის ასეთი სხვაობაა, ის წინასწარ აღინიშნება, რომ მიმღებმა უწყებამ სხვადასხვა პირად არ ჩათვალოს.
სამოქალაქო აქტის ტიპები - რომელი გაქვთ ხელში
ეს ფრანგული დოკუმენტების ერთ-ერთი ყველაზე პრაქტიკული საკითხია. ერთი და იმავე ფაქტის შესახებ სამოქალაქო რეესტრი რამდენიმე განსხვავებული ტიპის დოკუმენტს გასცემს, და მათი შინაარსი არსებითად განსხვავდება.
სრული ასლი მოიცავს აქტის მთელ ტექსტს, მშობლების მონაცემებსა და ყველა შემდგომ მინაწერს. შემოკლებული ამონაწერი მხოლოდ ძირითად ფაქტებს შეიცავს და მშობლების ან ოჯახური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია მასში შეიძლება არ იყოს.
პრაქტიკული შედეგი ისაა, რომ თარგმანის მოცულობა და შინაარსი პირდაპირ დამოკიდებულია იმაზე, რომელი ტიპი მოგაქვთ. თუ მიმღები უწყება მშობლების მონაცემებს ითხოვს, შემოკლებული ამონაწერი ვერ გამოდგება, თუნდაც თარგმანი უნაკლო იყოს.
ამიტომ თარგმნამდე ვნახულობთ დოკუმენტს და ვამბობთ, რა ინფორმაციას შეიცავს - რომ არ აღმოჩნდეს, რომ მთელი პაკეტი თავიდან უნდა შეიკრიბოს.
მინაწერები აქტის მინდვრებში
ფრანგულ სამოქალაქო აქტებში მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ხშირად ძირითად ტექსტში კი არა, მინდვრებში მიწერილ შენიშვნებშია.
ასეთი მინაწერით აღინიშნება მოგვიანებით მომხდარი ფაქტები - ქორწინება, განქორწინება, გვარის შეცვლა, აღიარება, გარდაცვალება. ისინი თავდაპირველ აქტს ემატება წლების შემდეგ.
ეს ჩანაწერები დოკუმენტის სრულფასოვანი ნაწილია და თარგმანში აუცილებლად უნდა აისახოს. ხშირად სწორედ მინაწერი შეიცავს იმ ინფორმაციას, რომლის გამოც დოკუმენტი გამოითხოვეს.
მინაწერები ჩვეულებრივ წვრილი შრიფტით ან ხელით არის შესრულებული და გვერდის კიდეზეა განთავსებული. ფოტოზე გვერდი სრულად, კიდეების ჩათვლით უნდა ჩანდეს - მოჭრილი მინდვრები ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია, რის გამოც თარგმანი არასრული გამოდის.
ფრანკოფონული ქვეყნების განსხვავებები
ფრანგული ერთი ენაა, მაგრამ ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება. საფრანგეთის, ბელგიის, შვეიცარიისა და კანადის დოკუმენტებში ერთი და იმავე ტიპის დაწესებულებას სხვადასხვა სახელი აქვს.
ბელგიაში დოკუმენტი შესაძლოა ორ ან სამ ენაზე იყოს, რადგან ქვეყანას რამდენიმე ოფიციალური ენა აქვს. ვალონიაში გაცემული საბუთი ფრანგულია, ფლანდრიაში კი ჰოლანდიური.
შვეიცარიაში ფრანგულენოვან კანტონებში გაცემული დოკუმენტი შვეიცარიულ სისტემას მიჰყვება, საკუთარი რეკვიზიტებითა და დამოწმების წესებით.
კანადის კვებეკში სამოქალაქო აქტები ცალკე პროვინციული სისტემით გაიცემა.
აფრიკის ფრანკოფონულ ქვეყნებში ბლანკები ხშირად ფრანგულ მოდელს მიჰყვება, თუმცა ადგილობრივი განსხვავებებით. ამიტომ თარგმანში დაწესებულების დასახელება კონკრეტული ქვეყნის მიხედვით ზუსტდება.
სასწავლო დოკუმენტები
ფრანგულ სასწავლო საბუთებში ცალკე ყურადღებას მოითხოვს შეფასების სისტემა. ნიშნები ჩვეულებრივ ოცქულიან შკალაზეა და მათი პირდაპირი შედარება ქართულ სისტემასთან ავტომატურად არ ხდება.
დიპლომებსა და ცნობებში ხშირად მითითებულია დამატებითი შეფასებითი აღნიშვნა, რომელიც საერთო შედეგს ახასიათებს. ეს აღნიშვნა დოკუმენტის ნაწილია და თარგმანში აისახება.
ნიშნების ფურცელი ცხრილის სახითაა და საგნების, საათებისა და შეფასებების შესაბამისობას აჩვენებს. თარგმანში ცხრილის სტრუქტურა ინარჩუნებს სახეს.
თარიღები და რიცხვები
ფრანგულ დოკუმენტებში თარიღი ჩვეულებრივ დღე-თვე-წლის თანმიმდევრობითაა. ეს ქართულ პრაქტიკას ემთხვევა, თუმცა ინგლისურენოვან ჩანაწერთან შედარებისას ორაზროვნება შეიძლება წარმოიშვას, როცა ორივე რიცხვი თორმეტზე ნაკლებია.
რიცხვებში მძიმე ათწილადის გამყოფია, ხოლო ათასეულები ინტერვალით იყოფა. ეს ქართული და ინგლისური ჩანაწერისგან განსხვავდება და თანხების გადმოტანისას ყურადღებას მოითხოვს.
ბელგიასა და შვეიცარიაში ზოგიერთი რიცხვითი სახელი საფრანგეთისგან განსხვავებულია. თარგმანში მნიშვნელობა ინარჩუნებს სახეს, ხოლო ციფრული ჩანაწერი ორიგინალს მიჰყვება.
ოჯახური წიგნაკი და ოჯახური მდგომარეობის დოკუმენტები
ფრანგულ სისტემაში ოჯახური მდგომარეობის დასადასტურებლად ხშირად გამოიყენება ოჯახური წიგნაკი - მრავალგვერდიანი დოკუმენტი, რომელშიც ქორწინების, შვილების დაბადებისა და სხვა ფაქტების ჩანაწერებია თავმოყრილი.
ასეთი წიგნაკი ერთი დოკუმენტია, მაგრამ მრავალ განცალკევებულ ჩანაწერს შეიცავს, რომლებიც სხვადასხვა დროსა და სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში გაკეთდა. ზოგიერთი გვერდი შესაძლოა შეუვსებელი იყოს.
თარგმნამდე ვამოწმებთ, რომელი გვერდები შეიცავს ჩანაწერს და რომელი გჭირდებათ რეალურად. ხშირად საკმარისია მხოლოდ კონკრეტული გვერდები, მთელი წიგნაკის თარგმნა კი არასაჭირო ხარჯია.
თუ მიმღები უწყება მთელ დოკუმენტს ითხოვს, თარგმანში აისახება შეუვსებელი გვერდებიც, შესაბამისი აღნიშვნით.
სამედიცინო და სადაზღვევო დოკუმენტები
ფრანგულ სამედიცინო დოკუმენტებში ფართოდ გამოიყენება შემოკლებები და დაწესებულებების აბრევიატურები, რომელთა გაშიფვრა კონტექსტს მოითხოვს.
ანალიზების პასუხებში მითითებულია საცნობარო მნიშვნელობები და საზომი ერთეულები. თარგმანში ისინი უცვლელად გადმოდის - ერთეულების გადაყვანა ან მნიშვნელობების ინტერპრეტაცია თარგმანის ამოცანა არ არის და მას ექიმი ახდენს.
სადაზღვევო დოკუმენტებში გვხვდება პოლისის ნომრები, დაფარვის პერიოდები და პროცენტული მაჩვენებლები, რომელთა ზუსტი გადმოტანა კრიტიკულია.
ხელნაწერი სამედიცინო ჩანაწერები ცალკე შემთხვევაა: თუ ტექსტი ბუნდოვანია, ჩვენ ამას აღვნიშნავთ და უფრო მკაფიო ასლს ვითხოვთ, ვიდრე მნიშვნელობას ვივარაუდებთ.
ქართულიდან ფრანგულად თარგმნა
საპირისპირო მიმართულებაში მთავარი საკითხი ქართული სახელებისა და დასახელებების ლათინური ჩაწერაა.
თუ თქვენს პასპორტში სახელი უკვე ლათინურად არის მითითებული, თარგმანში სწორედ ეს ფორმა გამოიყენება. ფრანგული ორთოგრაფიით ახალი ვარიანტის შექმნა შეუსაბამობას წარმოშობს.
ქართული დაწესებულებების, უნივერსიტეტებისა და სამინისტროების დასახელებებს ხშირად აქვს დამკვიდრებული უცხოენოვანი ფორმა. თარგმანში ის გამოიყენება და ახალი სახელწოდება არ იქმნება.
ქართული სამოქალაქო დოკუმენტების სტრუქტურა ფრანგულისგან განსხვავდება - მაგალითად ველების თანმიმდევრობითა და დამატებითი აღნიშვნებით. თარგმანში სტრუქტურა ინარჩუნებს სახეს, რომ მიმღებმა მხარემ ორიგინალს შეადაროს.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი დაბადების მოწმობა უნდა წარვადგინო - სრული თუ შემოკლებული?
ეს დამოკიდებულია იმაზე, რა ინფორმაციას ითხოვს მიმღები მხარე. სრული ასლი მოიცავს მშობლების მონაცემებსა და შემდგომ მინაწერებს, შემოკლებული ამონაწერი კი მხოლოდ ძირითად ფაქტებს. ვნახავთ დოკუმენტს და გეტყვით, რას შეიცავს.
რატომ ითხოვთ გვერდის კიდეების ჩანაწერსაც?
ფრანგულ სამოქალაქო აქტებში მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ხშირად მინდვრებში მიწერილ შენიშვნებშია - ქორწინება, განქორწინება, გვარის შეცვლა. ისინი დოკუმენტის ნაწილია და თარგმანში უნდა აისახოს.
ჩემს საბუთში გვარი აქცენტების გარეშე წერია - შეცდომაა?
არა. ფრანგულ ბლანკებში სახელები ხშირად მთლიანად დიდი ასოებით იწერება, დიდ ასოებზე კი აქცენტი ტრადიციულად ხშირად არ იდება. თარგმანში ორიგინალის ფორმა რჩება, სხვაობა კი აღინიშნება.
ბელგიური და ფრანგული საბუთი ერთნაირად ითარგმნება?
ენა ორივეგან ფრანგულია, მაგრამ დაწესებულებების დასახელებები და ადმინისტრაციული ტერმინოლოგია განსხვავებულია. ბელგიური დოკუმენტი ასევე შეიძლება რამდენიმე ენაზე იყოს. ამიტომ ქვეყანას წინასწარ ვადგენთ.
როგორ აისახება ფრანგული ნიშნები თარგმანში?
ნიშნები ისე გადმოდის, როგორც ორიგინალშია, შკალის მითითებით. ავტომატური გადაყვანა ქართულ სისტემაზე თარგმანში არ ხდება - ეს შემფასებელი დაწესებულების კომპეტენციაა.
მთელი ოჯახური წიგნაკის თარგმნა მჭირდება?
ხშირად არა. წიგნაკი მრავალ გვერდს შეიცავს და ნაწილი შესაძლოა შეუვსებელი იყოს. ვნახავთ დოკუმენტს და გეტყვით, რომელი გვერდები შეიცავს რეალურ ჩანაწერს - ეს ხშირად მნიშვნელოვნად ამცირებს მოცულობას.
ანალიზის ერთეულებს ქართულ სისტემაზე გადაიყვანთ?
არა. საზომი ერთეულები და საცნობარო მნიშვნელობები თარგმანში უცვლელად გადმოდის. მათი ინტერპრეტაცია ექიმის კომპეტენციაა და თარგმანში არ ხდება.