Tłumacz języka arabskiego jest potrzebny, gdy w Gruzji trzeba złożyć dokument sporządzony po arabsku albo gdy przygotowują Państwo gruziński dokument dla kraju arabskojęzycznego. Arabski jest językiem urzędowym ponad dwudziestu państw, dlatego pierwsze pytanie zawsze brzmi: z którego dokładnie kraju pochodzi dokument?
Praca z arabskim dokumentem wiąże się z kilkoma szczególnymi kwestiami technicznymi: pismem od prawej do lewej, kilkoma możliwymi zapisami imienia w alfabecie łacińskim, dwoma równoległymi kalendarzami i dwoma systemami cyfr. Każdą z nich opisujemy poniżej w kolejności, w jakiej pojawiają się w praktyce.
Pismo arabskie i zapis od prawej do lewej
Po arabsku pisze się od prawej do lewej, a litery łączą się ze sobą. Każda litera ma cztery formy w zależności od tego, gdzie stoi w wyrazie - na początku, w środku, na końcu lub osobno. Dlatego ta sama litera może wyglądać zupełnie inaczej.
W praktyce oznacza to, że wycięcie fragmentu arabskiego tekstu lub wyjęcie pojedynczego słowa z kontekstu często zniekształca zapis. Nawet jeśli potrzebują Państwo przetłumaczenia tylko jednego pola dokumentu, musimy zobaczyć całą stronę.
Kolejna ważna cecha polega na tym, że krótkich samogłosek zwykle w ogóle się po arabsku nie zapisuje. Tekst składa się ze spółgłosek i długich samogłosek, a resztę czytelnik odtwarza z kontekstu.
Właśnie to stanowi główną trudność przy odczytywaniu imion i nazwisk: ten sam ciąg liter może odpowiadać kilku różnym imionom, a na podstawie samego tekstu nie da się jednoznacznie ustalić, które z nich jest właściwe.
Dlaczego jedno imię ma kilka zapisów w alfabecie łacińskim
To najczęstszy praktyczny problem z arabskimi dokumentami. Ponieważ krótkich samogłosek się nie zapisuje, a dźwięki arabskie nie mają bezpośrednich odpowiedników w alfabecie łacińskim, to samo imię jest w różnych dokumentach oddawane w różny sposób.
Różnica często zależy od tego, tradycji ortograficznej którego języka europejskiego trzyma się państwo wydające dokument. W krajach o wpływach francuskich dany dźwięk zapisuje się w jeden sposób, a w krajach o wpływach angielskich - w inny. W rezultacie członkowie jednej rodziny mogą mieć w paszportach różnie zapisane nazwisko.
Osobną kwestią jest rodzajnik określony, który poprzedza wiele nazwisk. W jednych miejscach dołącza się go do nazwiska łącznikiem, w innych zapisuje osobno, a w jeszcze innych całkowicie pomija. Wszystkie trzy warianty oznaczają to samo nazwisko.
Arabskie imię zawiera ponadto człony wskazujące na linię ojcowską, które nie są nazwiskiem w europejskim rozumieniu. Pełne imię może obejmować cztery lub więcej części, podczas gdy w paszporcie widnieją tylko dwie.
W tłumaczeniu nie tworzymy nowego wariantu łacińskiego. Jeśli istnieje paszport lub inny dokument urzędowy, forma imienia i nazwiska musi być z nim zgodna, a wszelkie rozbieżności między dokumentami trzeba zgłosić z wyprzedzeniem.
Dwa kalendarze i dwa systemy cyfr
W dokumentach z krajów arabskojęzycznych często współistnieją dwa kalendarze: gregoriański i księżycowy kalendarz hidżry. Rok hidżry jest krótszy od roku gregoriańskiego, dlatego różnica między oboma systemami nie jest stała i nie da się jej obliczyć zwykłym odejmowaniem.
W wielu dokumentach podaje się obie daty jednocześnie. Jeśli jest tylko jedna, w tłumaczeniu trzeba wskazać, do którego kalendarza należy - w przeciwnym razie strona przyjmująca odczyta datę błędnie.
Istnieją także dwa systemy cyfr. Oprócz cyfr europejskich w tekście arabskim używa się cyfr wschodnioarabskich, które wyglądają zupełnie inaczej. Oba systemy często występują w tym samym dokumencie - na przykład numer formularza w jednym, a data w drugim.
Stwarza to praktyczną trudność przy przenoszeniu numerów osobowych i serii, gdzie błąd w jednej cyfrze czyni dokument bezużytecznym. Dlatego liczby muszą być na skanie szczególnie wyraźnie widoczne.
Dokumenty różniące się w zależności od kraju
Arabski jest językiem urzędowym wielu państw, ale dokumenty nie są sporządzane w jednolity sposób. To przypadek, w którym znajomość języka nie wystarcza - trzeba też znać wzór dokumentu obowiązujący w danym kraju.
W krajach Afryki Północnej - Maroku, Algierii i Tunezji - akty stanu cywilnego są często dwujęzyczne: tekstowi arabskiemu towarzyszy równoległa część francuska. W takim dokumencie trzeba porównać obie części, ponieważ zapis imienia i nazwiska może się w nich różnić.
W państwach Zatoki Perskiej wielu formularzom towarzyszy tekst angielski, zwłaszcza w dokumentacji dotyczącej zatrudnienia i edukacji.
W Egipcie i krajach Lewantu dokumentacja jest częściej sporządzana wyłącznie po arabsku.
Ocena tłumaczenia zaczyna się więc od ustalenia, jaki organ i w jakim kraju wydał dokument. Od tego zależy zarówno objętość pracy, jak i sposób oddania nazwy instytucji.
Dokumenty stanu cywilnego
W krajach arabskojęzycznych stan cywilny rodziny jest często rejestrowany w osobnym systemie, a dane kilku członków rodziny są zebrane w jednym dokumencie.
Taki dokument ma postać tabeli i zawiera wiele pól. W tłumaczeniu trzeba zachować strukturę tabeli, aby strona przyjmująca mogła powiązać pola ze sobą i prawidłowo odczytać relacje rodzinne.
Dokumenty te często zawierają pola wypełnione odręcznie oraz adnotacje, a ich odczytanie jest osobnym zadaniem. Jeśli zapis jest nieczytelny, zaznaczamy to i prosimy o wyraźniejszą kopię, zamiast zgadywać jego znaczenie.
Pieczęcie, podpisy i dodatkowe adnotacje
W arabskich dokumentach pieczęć jest często głównym elementem potwierdzającym autentyczność dokumentu. Tekst pieczęci zawiera pełną nazwę instytucji, a czasem także nazwę miasta lub regionu.
Tekst pieczęci jest częścią tłumaczenia i musi zostać oddany. Dlatego pieczęć musi być na zdjęciu w całości i wyraźnie widoczna - ucięcie jej części to częsty powód, dla którego tłumaczenie uznaje się za niekompletne.
Wiele dokumentów ma też dodatkowe stemple, numery rejestracyjne lub adnotacje poświadczające, dodane na różnych etapach. One również stanowią integralną część dokumentu i zostają odnotowane w tłumaczeniu.
Dokumenty edukacyjne i zawodowe
W dokumentach edukacyjnych krajów arabskojęzycznych system oceniania nie jest jednolity: w jednych krajach stosuje się skalę procentową, w innych oceny wyrażone literami, a w jeszcze innych oba systemy jednocześnie.
Dyplomy i wykazy ocen często zawierają ogólną ocenę końcową, która wyraża wynik słownie. Ta adnotacja jest częścią dokumentu i również zostaje przeniesiona do tłumaczenia słownie, bez automatycznego przeliczania.
Osobnej uwagi wymaga nazwa instytucji. Uczelnie i ministerstwa często mają także oficjalną nazwę angielską, która nie jest bezpośrednim tłumaczeniem nazwy arabskiej. Jeśli taka oficjalna forma istnieje, to właśnie ona jest używana w tłumaczeniu.
Dokumenty zawodowe - zaświadczenia o zatrudnieniu, umowy i licencje - często zawierają nazwy stanowisk, które nie mają bezpośredniego odpowiednika w języku gruzińskim. W takim przypadku tłumaczenie oddaje funkcję opisowo i nie zastępuje jej przybliżonym gruzińskim terminem.
Tłumaczenie z gruzińskiego na arabski
Kierunek odwrotny to osobne zadanie, a jego trudności są inne.
Przy zapisywaniu gruzińskiego imienia i nazwiska po arabsku pojawiają się dźwięki, które nie mają bezpośredniego odpowiednika w języku arabskim. W rezultacie jedno gruzińskie nazwisko może mieć kilka możliwych zapisów arabskich.
Dlatego ważne jest, aby z wyprzedzeniem ustalić, czy istnieje już utrwalony zapis arabski - na przykład we wcześniejszej wizie, zezwoleniu na pracę lub innym dokumencie. Jeśli tak, w nowym tłumaczeniu trzeba powtórzyć dokładnie ten zapis.
Ta sama zasada dotyczy nazw gruzińskich instytucji: jeśli organizacja ma oficjalną nazwę obcojęzyczną, używa się jej w tłumaczeniu i nie tworzy nowego wariantu.
Najczęściej zadawane pytania
Dlaczego moje nazwisko jest w różnych dokumentach zapisane inaczej?
Po arabsku nie zapisuje się krótkich samogłosek, a dźwięki arabskie nie mają bezpośrednich odpowiedników w alfabecie łacińskim. Do tego różne kraje stosują różne tradycje ortograficzne. W tłumaczeniu punktem odniesienia jest forma z paszportu, a rozbieżność zostaje odnotowana.
W moim dokumencie są dwie daty - która jest prawidłowa?
Najprawdopodobniej jedna jest podana według kalendarza gregoriańskiego, a druga według księżycowego kalendarza hidżry. Obie są prawdziwe i oznaczają ten sam dzień. W tłumaczeniu wskazujemy, która data należy do którego systemu.
Mój dokument jest także po francusku - czy trzeba tłumaczyć część arabską?
W dwujęzycznych dokumentach z Afryki Północnej trzeba porównać obie części, ponieważ zapis imienia i nazwiska często się w nich różni. To, która część zostanie oddana w tłumaczeniu, ustalamy po zapoznaniu się z dokumentem.
Czy trzeba tłumaczyć pieczęć?
Tak. W arabskich dokumentach pieczęć jest ważnym elementem potwierdzającym autentyczność i zawiera pełną nazwę instytucji. Dlatego pieczęć musi być na skanie widoczna w całości.
Czy można przetłumaczyć tylko jedno pole?
Pismo arabskie jest pismem łączonym, a litery łączą się ze sobą, dlatego wyjęcie pojedynczego fragmentu z kontekstu często zniekształca zapis. Do prawidłowej oceny musimy zobaczyć całą stronę.
Jak zapisuje się gruzińskie nazwisko po arabsku?
Gruzińskie dźwięki nie zawsze mają bezpośredni odpowiednik w języku arabskim, dlatego istnieje kilka możliwych zapisów. Jeśli Państwa nazwisko ma już utrwaloną formę arabską we wcześniejszym dokumencie, w tłumaczeniu powtarzamy dokładnie tę formę.