Tłumacz języka ukraińskiego jest w Gruzji potrzebny najczęściej przy dokumentach stanu cywilnego, edukacyjnych i imigracyjnych. Język ukraiński zapisuje się cyrylicą, ale jego alfabet nie jest identyczny z rosyjskim - i właśnie ta różnica jest w praktyce źródłem najczęstszego błędu.
Poniżej opisujemy konkretne kwestie, które rzeczywiście pojawiają się przy tłumaczeniu ukraińskiego dokumentu: różnice między alfabetami, oficjalny zapis imienia i nazwiska alfabetem łacińskim oraz formę nazw miejscowości.
Alfabet ukraiński i jego różnice w stosunku do rosyjskiego
Alfabet ukraiński ma cztery litery, których nie ma w rosyjskim: і, ї, є i ґ. Jednocześnie w języku ukraińskim nie używa się rosyjskich liter ы, ъ i ё, a litera и oznacza inny dźwięk niż w rosyjskim.
To różnica praktyczna, a nie teoretyczna: litera і wygląda jak rosyjskie и, ale jest inną literą. Przy skanie niskiej jakości lub przy przepisywaniu ich pomylenie prowadzi do innej pisowni imienia lub nazwiska.
Osobnej wzmianki wymaga litera ґ: w okresie radzieckim została oficjalnie usunięta i powróciła dopiero w 1990 roku. Dlatego w starych dokumentach to samo słowo lub nazwisko może być zapisane przez г, a w nowych - przez ґ.
W języku ukraińskim używa się także apostrofu, który jest znakiem rozdzielającym dźwięki i obowiązkowym elementem pisowni. Jego pominięcie zniekształca wyraz.
Oficjalny zapis imienia i nazwiska alfabetem łacińskim
Na Ukrainie zatwierdzono zasady transliteracji, według których imię i nazwisko zapisuje się w paszporcie literami łacińskimi. Właśnie ta pisownia musi być punktem odniesienia w tłumaczeniu.
Praktyczna trudność polega na tym, że wiele osób ma w innych dokumentach także dawny zapis łaciński - z okresu radzieckiego albo przeniesiony z rosyjskiego. Dlatego to samo nazwisko wygląda w dwóch dokumentach inaczej.
W tłumaczeniu nie tworzymy nowego wariantu łacińskiego na podstawie brzmienia. Jeśli istnieje paszport, imię i nazwisko muszą być z nim zgodne; jeśli między dokumentami występuje rozbieżność, trzeba to zgłosić z wyprzedzeniem.
Imię odojcowskie i trzy człony imienia i nazwiska
W ukraińskich dokumentach osobistych imię i nazwisko tradycyjnie składa się z trzech członów: nazwiska, imienia i imienia odojcowskiego.
Imię odojcowskie jest odrębnym członem, a nie drugim imieniem. W formularzach europejskich, w których są tylko pola na imię i nazwisko, często wpisuje się je jako drugie imię lub jako część imienia, co następnie powoduje rozbieżność między dokumentami.
W nowoczesnym ukraińskim paszporcie zagranicznym imienia odojcowskiego zwykle się nie podaje, natomiast w dokumentach krajowych jest ono wskazane. W tłumaczeniu oba warianty oddaje się dokładnie tak, jak występują w danym dokumencie.
Nazwy miejscowości i nazwy instytucji
Łaciński zapis nazw ukraińskich miast i obwodów zmienił się w ostatnich dziesięcioleciach: oddaje się je na podstawie formy ukraińskiej, a nie rosyjskiej.
Z tego powodu to samo miasto może być zapisane inaczej w starym i w nowym dokumencie. W tłumaczeniu zachowuje się formę z oryginału.
Ponadto w ostatnich latach wiele miejscowości oficjalnie przemianowano. Miejsce podane w starym akcie urodzenia może więc dziś nosić inną nazwę. Tego faktu nie poprawia się w tłumaczeniu - dokument odzwierciedla to, co jest w nim zapisane.
Dokumenty z okresu radzieckiego
Stare dokumenty przedstawiane z Ukrainy - akt urodzenia, świadectwo szkolne, dyplom - są często sporządzone po rosyjsku lub w dwóch językach.
W praktyce oznacza to, że dokument nazywany ukraińskim może w rzeczywistości być sporządzony po rosyjsku. Aby ocenić koszt i termin realizacji tłumaczenia, musimy zobaczyć dokument.
W dokumentach dwujęzycznych zapis imienia i nazwiska może się różnić w obu częściach językowych. W takim przypadku z wyprzedzeniem uzgadniamy, która forma będzie punktem odniesienia.
Najczęściej zadawane pytania
Moje nazwisko jest zapisane alfabetem łacińskim inaczej w ukraińskim dokumencie, a inaczej w starym dokumencie - który zapis jest poprawny?
Na Ukrainie zatwierdzono zasady transliteracji, według których imię i nazwisko zapisuje się w paszporcie. Dawny zapis - z okresu radzieckiego albo przeniesiony z rosyjskiego - może się różnić. W tłumaczeniu punktem odniesienia jest zwykle forma z paszportu, a rozbieżność zostaje odnotowana.
Czym różni się alfabet ukraiński od rosyjskiego?
Język ukraiński ma litery і, ї, є i ґ, których nie ma w rosyjskim, i nie używa liter ы, ъ i ё. Litera и oznacza inny dźwięk. Te różnice bezpośrednio wpływają na zapis imion i nazwisk.
Mój akt urodzenia jest po rosyjsku, choć wydano go na Ukrainie - czy to problem?
Nie. Duża część dokumentów wydanych na Ukrainie w okresie radzieckim jest sporządzona po rosyjsku lub w dwóch językach. Tłumaczenie wykonuje się z faktycznego języka dokumentu, który ustalamy po obejrzeniu zdjęcia.
Moje miejsce urodzenia ma dziś inną nazwę - jak zostanie to oddane w tłumaczeniu?
Tłumaczenie oddaje dokument w takiej postaci, w jakiej go sporządzono, więc zapisana nazwa pozostaje bez zmian. W razie potrzeby tę okoliczność można odnotować osobno, ale tekst oryginału się nie zmienia.