Arapça tercümana, Arapça düzenlenmiş bir belgeyi Gürcistan’da sunmanız gerektiğinde ya da Gürcüce bir belgeyi Arapça konuşulan bir ülke için hazırladığınızda ihtiyaç duyarsınız. Arapça yirmiden fazla ülkenin resmi dilidir; bu yüzden ilk soru her zaman belgenin tam olarak hangi ülkeden geldiğidir.
Arapça bir belgeyle çalışırken birkaç özel teknik konu ortaya çıkar: sağdan sola yazım, bir adın birden fazla olası Latin harfli yazımı, paralel kullanılan iki takvim ve iki rakam sistemi. Bunların her biri aşağıda, uygulamada karşınıza çıktıkları sırayla açıklanmıştır.
Arap alfabesi ve sağdan sola yazım
Arapça sağdan sola yazılır ve harfler birbirine bitişir. Her harf, kelimedeki konumuna göre - başta, ortada, sonda ya da tek başına - dört farklı biçim alır. Bu yüzden aynı harf tamamen farklı görünebilir.
Bunun pratik sonucu şudur: Arapça bir metnin bir kısmını kesip çıkarmak veya tek bir kelimeyi bağlamından koparmak çoğu zaman kaydı bozar. Belgenin yalnızca tek bir alanının tercümesine ihtiyacınız olsa bile, sayfanın tamamını görmemiz gerekir.
Bir başka önemli özellik de Arapçada kısa ünlülerin genellikle hiç yazılmamasıdır. Metin ünsüzlerden ve uzun ünlülerden oluşur; gerisini okuyucu bağlamdan çıkarır.
Adları okumadaki asıl güçlüğü yaratan da tam olarak budur: aynı harf dizisi birkaç farklı ada karşılık gelebilir ve hangisinin doğru olduğu yalnızca metinden kesin olarak belirlenemez.
Bir adın neden birden fazla Latin harfli yazımı vardır?
Arapça belgelerde en sık karşılaşılan pratik sorun budur. Kısa ünlüler yazılmadığından ve Arapça seslerin Latin alfabesinde doğrudan karşılıkları bulunmadığından, aynı ad farklı belgelerde farklı biçimlerde yazılır.
Fark çoğu zaman belgeyi düzenleyen ülkenin hangi Avrupa dilinin yazım geleneğini izlediğine bağlıdır. Fransız etkisindeki ülkelerde bir ses bir şekilde, İngiliz etkisindeki ülkelerde ise başka bir şekilde yazılır. Sonuç olarak aynı ailenin üyelerinin pasaportlarında soyadları farklı yazılmış olabilir.
Ayrı bir konu da birçok soyadının önünde yer alan belirli tanımlıktır. Bazı yerlerde soyadına kısa çizgiyle bağlanır, bazı yerlerde ayrı yazılır, bazı yerlerde ise hiç yazılmaz. Üç biçim de aynı soyadını ifade eder.
Arapça bir adda ayrıca baba soyunu gösteren ve Avrupa anlamında soyadı olmayan unsurlar da bulunur. Tam ad dört ya da daha fazla parçadan oluşabilirken pasaportta yalnızca ikisi yer alabilir.
Tercümede yeni bir Latin harfli biçim oluşturmayız. Bir pasaport veya başka bir resmi belge varsa, adın yazımı onunla eşleşmelidir; belgeler arasındaki her fark önceden belirtilmelidir.
İki takvim ve iki rakam sistemi
Arapça konuşulan ülkelerden gelen belgelerde çoğu zaman iki takvim bir arada bulunur: Miladi (Gregoryen) takvim ve Hicri ay takvimi. Hicri yıl Miladi yıldan daha kısadır; bu nedenle iki sistem arasındaki fark sabit değildir ve basit bir çıkarma işlemiyle hesaplanamaz.
Birçok belgede iki tarih aynı anda verilir. Yalnızca bir tarih varsa, tercümede bu tarihin hangi takvime ait olduğunun belirtilmesi önemlidir - aksi takdirde teslim alan taraf tarihi yanlış okur.
Rakamlar için de iki sistem vardır. Arapça metinde Avrupa rakamlarının yanı sıra tamamen farklı görünen Doğu Arap rakamları da kullanılır. Çoğu zaman ikisi aynı belgede yer alır - örneğin form numarası bir sistemde, tarih ise diğerinde.
Bu durum kişisel numaraların ve serilerin aktarılmasında pratik bir güçlük yaratır; tek bir rakamdaki hata belgeyi kullanılamaz hâle getirir. Bu yüzden rakamların taramada özellikle net görünmesi gerekir.
Ülkeden ülkeye farklılık gösteren belgeler
Arapça birçok ülkenin resmi dilidir, ancak belgeler tek tip bir şekilde düzenlenmez. Bu, dili bilmenin yetmediği bir durumdur - ilgili ülkenin formunu da bilmek gerekir.
Kuzey Afrika ülkelerinde - Fas, Cezayir ve Tunus’ta - nüfus kayıt belgeleri çoğu zaman iki dillidir: Arapça metne paralel bir Fransızca bölüm eşlik eder. Böyle bir belgede iki bölüm karşılaştırılmalıdır, çünkü adın yazımı ikisi arasında farklı olabilir.
Körfez ülkelerinde birçok forma, özellikle çalışma ve eğitim belgelerinde, İngilizce metin eşlik eder.
Mısır’da ve Levant ülkelerinde ise belgeler daha çok yalnızca Arapçadır.
Dolayısıyla tercümenin değerlendirilmesi, belgeyi hangi makamın ve hangi ülkede düzenlediğinin belirlenmesiyle başlar. Hem iş hacmi hem de kurum adının nasıl aktarılacağı buna göre belirlenir.
Kişisel durum kayıtları
Arapça konuşulan ülkelerde aile durumu çoğu zaman ayrı bir sistemde kayıt altına alınır ve birkaç aile üyesinin bilgileri tek bir belgede toplanır.
Böyle bir belge tablo biçimindedir ve çok sayıda alan içerir. Teslim alan tarafın alanları birbiriyle ilişkilendirebilmesi ve aile bağlarını doğru okuyabilmesi için tercümede tablonun yapısı korunmalıdır.
Bu belgelerde çoğu zaman el yazısıyla doldurulmuş alanlar ve şerhler bulunur; bunları okumak başlı başına bir iştir. Bir kayıt anlaşılmıyorsa anlamını tahmin etmeyiz; bunu belirtir ve daha net bir kopya isteriz.
Mühürler, imzalar ve ek şerhler
Arapça belgelerde mühür çoğu zaman belgenin gerçekliğinin temel unsurudur. Mührün metninde kurumun tam adı, bazen de şehrin veya bölgenin adı yer alır.
Mührün metni tercümenin bir parçasıdır ve aktarılmalıdır. Bu yüzden mühür fotoğrafta tamamen ve net biçimde görünmelidir - bir kısmının kesilmesi, tercümenin eksik sayılmasının sık rastlanan bir nedenidir.
Birçok belgede ayrıca farklı aşamalarda eklenmiş ek kaşeler, kayıt numaraları veya onay şerhleri bulunur. Bunlar da belgenin ayrılmaz bir parçasıdır ve tercümede yer alır.
Eğitim ve mesleki belgeler
Arapça konuşulan ülkelerin eğitim belgelerinde not sistemi tek tip değildir: bazı ülkeler yüzdelik ölçek, bazıları harflerle ifade edilen notlar, bazıları da ikisini birden kullanır.
Diplomalarda ve not dökümlerinde çoğu zaman sonucu sözle ifade eden genel bir derece notu yer alır. Bu not belgenin bir parçasıdır ve otomatik bir dönüştürme yapılmadan tercümeye de sözle aktarılır.
Kurum adı ayrıca dikkat gerektirir. Üniversitelerin ve bakanlıkların çoğu zaman Arapçanın doğrudan çevirisi olmayan resmi bir İngilizce adı da vardır. Böyle resmi bir biçim varsa, tercümede o kullanılır.
Mesleki belgelerde - çalışma belgeleri, sözleşmeler ve lisanslar - çoğu zaman Gürcücede doğrudan karşılığı olmayan unvanlar bulunur. Böyle bir durumda tercüme görevi açıklayıcı biçimde aktarır ve onu yaklaşık bir Gürcüce terimle değiştirmez.
Gürcüceden Arapçaya tercüme
Ters yön ayrı bir iştir ve güçlükleri de farklıdır.
Gürcüce bir ad ve soyadı Arapça yazılırken Arapçada doğrudan karşılığı olmayan seslerle karşılaşılır. Bu nedenle bir Gürcü soyadı birkaç olası Arapça yazımla aktarılabilir.
Bu yüzden yerleşik bir Arapça yazımın zaten var olup olmadığını önceden netleştirmek önemlidir - örneğin daha önceki bir vizede, çalışma izninde veya başka bir belgede. Varsa, yeni tercümede tam olarak o yazım tekrarlanmalıdır.
Aynı ilke Gürcü kurumlarının adları için de geçerlidir: bir kuruluşun resmi bir yabancı dildeki adı varsa, tercümede o kullanılır ve yeni bir biçim oluşturulmaz.
Sıkça sorulan sorular
Soyadım neden farklı belgelerde farklı yazılmış?
Arapçada kısa ünlüler yazılmaz ve Arapça seslerin Latin alfabesinde doğrudan karşılıkları yoktur. Üstelik farklı ülkeler farklı yazım geleneklerini izler. Tercümede pasaporttaki biçim esas alınır ve fark belirtilir.
Belgemde iki tarih var - hangisi doğru?
Büyük olasılıkla biri Miladi takvime, diğeri Hicri ay takvimine göredir. İkisi de geçerlidir ve aynı günü ifade eder. Tercümede hangi tarihin hangi sisteme ait olduğu belirtilir.
Belgem Fransızca da düzenlenmiş - Arapça bölümün tercümesi gerekiyor mu?
İki dilli Kuzey Afrika belgelerinde iki bölüm karşılaştırılmalıdır, çünkü adın yazımı ikisi arasında çoğu zaman farklıdır. Tercümede hangi bölümün aktarılacağı belgeyi gördüğümüzde netleşir.
Mührün tercüme edilmesi gerekli mi?
Evet. Arapça belgelerde mühür gerçekliğin önemli bir unsurudur ve kurumun tam adını taşır. Bu yüzden mühür taramada tamamen görünmelidir.
Yalnızca tek bir alan tercüme edilebilir mi?
Arapça metin bitişik yazılır ve harfler birbirine bağlanır; bu yüzden tek bir parçayı bağlamından koparmak çoğu zaman kaydı bozar. Doğru bir değerlendirme için sayfanın tamamını görmemiz gerekir.
Gürcü bir soyadı Arapça nasıl yazılır?
Gürcüce seslerin Arapçada her zaman doğrudan bir karşılığı yoktur, bu yüzden birkaç olası yazım vardır. Adınızın daha önceki bir belgede yerleşik bir Arapça biçimi varsa, tercümede tam olarak o biçim tekrarlanır.