🤟 ჟესტური ენის თარჯიმანი

ჟესტური ენის თარჯიმანი საჭიროა მაშინ, როცა საუბრის ერთი მონაწილე ქართულ ჟესტურ ენას იყენებს, მეორე კი ზეპირ ქართულს. ასეთ შეხვედრაზე თარჯიმანი ორივე მხარის ენაა: ჟესტით გადასცემს ყველაფერს, რაც ოთახში ითქმის, და ხმამაღლა, გამართული ქართულით აჟღერებს ყრუ მოსაუბრის ნათქვამს. TARGMANEBI დაგეხმარებათ, რომ ასეთ შეხვედრას შესაბამისი სპეციალისტი დაესწროს.

ეს მომსახურება დოკუმენტის წერილობითი თარგმანისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება. თარჯიმანი რეალურ დროში მუშაობს, ერთდროულად ორი მიმართულებით, და მისი მიზანია, რომ ყრუ მონაწილემ ინფორმაცია იმავე სისრულითა და სიჩქარით მიიღოს, როგორც დანარჩენებმა. ამისთვის საჭიროა არა მხოლოდ ენის ფლობა, არამედ სიტუაციის, ტერმინოლოგიისა და კონკრეტული ადამიანის კომუნიკაციის სტილის წინასწარ გააზრებაც.

რას მოიცავს ჟესტური ენის თარჯიმნის მომსახურება

მომსახურების ცენტრში ცოცხალი თარგმანია ქართულ ჟესტურ ენასა და ზეპირ ქართულს შორის. შეხვედრა შეიძლება იყოს ორი ადამიანის პირადი საუბარი, რამდენიმე მონაწილის სამუშაო თათბირი ან დიდი აუდიტორიისთვის განკუთვნილი ღონისძიება. თითოეულ ფორმატს განსხვავებული მომზადება, თარჯიმნის განთავსება და სამუშაო რიტმი სჭირდება, ამიტომ დაჯავშნამდე ყოველთვის ვაზუსტებთ, რა ტიპის შეხვედრაზეა საუბარი.

ქართული ჟესტური ენა - დამოუკიდებელი ენა საკუთარი გრამატიკით

გავრცელებული მცდარი წარმოდგენაა, რომ ჟესტური ენა ზეპირი ქართულის ხელით გამოსახვაა. სინამდვილეში ქართული ჟესტური ენა დამოუკიდებელი ვიზუალური ენაა საკუთარი ლექსიკით, გრამატიკითა და წინადადების აგების წესებით. მნიშვნელობას ქმნის ხელის ფორმა, მოძრაობის მიმართულება, ჟესტის ადგილი სივრცეში, სახის გამომეტყველება და სხეულის პოზაც. ზეპირი წინადადების სიტყვა-სიტყვით გადატანა ჟესტებზე ამიტომ ხშირად ბუნდოვან ან სულაც არასწორ შეტყობინებას ქმნის.

საკუთარი სახელები, ქუჩების დასახელებები ან იშვიათი ტერმინები ხშირად თითებით, ასო-ასო გამოიხატება - ამას დაქტილოლოგია ჰქვია. ცოცხალ საუბარში ეს მხოლოდ დამხმარე საშუალებაა. გამოცდილი თარჯიმანი ზეპირი ტექსტის აზრს ჟესტური ენის ბუნებრივ სტრუქტურაში გადაიტანს, ხოლო ჟესტით ნათქვამს ბუნებრივ ქართულ წინადადებებად აყალიბებს.

სამართლებრივი ჩარჩო: გაეროს კონვენცია და 2020 წლის კანონი

საქართველოსთვის 2014 წელს ძალაში შევიდა გაეროს კონვენცია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ. კონვენცია ენის ცნებაში ზეპირ ენებთან ერთად ჟესტურ ენებსაც მოიაზრებს და მონაწილე სახელმწიფოებს ავალდებულებს, ხელი შეუწყონ ჟესტური ენების გამოყენებას და პროფესიული ჟესტური ენის თარჯიმნების ხელმისაწვდომობას.

2020 წელს მიღებული კანონით „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის უფლებების შესახებ“ (მე-14 მუხლის მე-3 პუნქტი) სახელმწიფომ ქართული ჟესტური ენა აღიარა, როგორც ყრუ და სმენადაქვეითებულ პირებთან კომუნიკაციისა და მათი განათლების ერთ-ერთი საშუალება, და მისი გამოყენებისა და განვითარების პირობების შექმნა იკისრა. იმავე კანონის 21-ე მუხლი ადმინისტრაციულ ორგანოებს მომსახურების სრულ ხელმისაწვდომობას ავალდებულებს, მათ შორის ადაპტირებული ფორმებით, როგორიცაა ჟესტური ენის თარგმანი, ხოლო 27-ე მუხლი ჟესტური ენის თარჯიმანთა სასერტიფიკაციო პროგრამის შემუშავებასა და დამტკიცებას ითვალისწინებს.

როდის გჭირდებათ ჟესტური ენის თარჯიმანი

პროფესიული თარჯიმანი განსაკუთრებით საჭიროა იქ, სადაც საუბარს სამართლებრივი, სამედიცინო ან ფინანსური შედეგი მოსდევს, ან სადაც ადამიანმა საკუთარი თავი სრულად უნდა წარმოაჩინოს. ქვემოთ მოცემულია ყველაზე ხშირი სიტუაციები და ის მასალა, რომელიც თარჯიმანს წინასწარ უნდა მივაწოდოთ.

ჟესტური ენის თარჯიმანი ნოტარიუსთან

სანოტარო მოქმედება სამართლებრივ შედეგს ქმნის, ამიტომ ხელმომწერმა ზუსტად უნდა იცოდეს, რას ადასტურებს. „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, თუ სანოტარო მოქმედების შესრულებას ყრუ ან სმენადაქვეითებული პირი ითხოვს, მოქმედება ჟესტური ენის მცოდნე თარჯიმნის მონაწილეობით სრულდება, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კანონი პირს თარჯიმნის გარეშე გარიგების დადების შესაძლებლობას აძლევს. ამავე კანონის 50-ე მუხლით, საჭიროების შემთხვევაში ნოტარიუსი იწვევს შესაბამის სპეციალისტს, რომელიც ხელმოწერით ადასტურებს, რომ დოკუმენტის შინაარსი განიმარტა და ის პირის ნებას შეესაბამება.

პრაქტიკაში ეს ეხება ნასყიდობის, ჩუქების ან სესხის ხელშეკრულებას, მინდობილობას, თანხმობასა და სხვა აქტებს. ვიზიტის დანიშვნამდე ნოტარიუსთან დააზუსტეთ, რა მოთხოვნები აქვს თარჯიმნის მონაწილეობასთან დაკავშირებით და რა დოკუმენტი უნდა წარადგინოს თარჯიმანმა. სასურველია, თარჯიმანმა დოკუმენტის პროექტი წინასწარ ნახოს, რათა კაბინეტში ტექსტს პირველად არ ეცნობოდეს. სანოტარო მომსახურების შესახებ დამატებით იხილეთ გვერდი სანოტარო ბიურო.

სასამართლო, გამოძიება და ადვოკატთან შეხვედრა

სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის მიხედვით, პროცესი ქართულ ენაზე მიმდინარეობს, ხოლო მონაწილეს, რომელიც ამ ენას არ ან სათანადოდ არ ფლობს, თარჯიმანი ენიშნება. კოდექსის 38-ე მუხლი ბრალდებულის უფლებად ცალკე ასახელებს თარჯიმნის მომსახურებით სახელმწიფოს ხარჯზე სარგებლობას იმ შემთხვევაშიც, როცა შეზღუდვა მასთან კომუნიკაციას ჟესტური ენის გარეშე გამორიცხავს.

საპროცესო მოქმედებაზე თარჯიმანს კანონით დადგენილი წესით ნიშნავს გამოძიება ან სასამართლო, ამიტომ კერძო დაჯავშნა ამ პროცედურას არ ცვლის. ჩვენ მიერ შერჩეული თარჯიმანი შეიძლება დაგჭირდეთ ადვოკატთან კონსულტაციისას, სარჩელის მომზადებისას, მედიაციაზე ან ისეთ შეხვედრაზე, სადაც თარჯიმანს სხვა არავინ უზრუნველყოფს. სასამართლოსა და პოლიციასთან ურთიერთობისას დასაწყისშივე მიუთითეთ, რომ კომუნიკაციისთვის ჟესტური ენა გჭირდებათ.

ექიმთან ვიზიტი და სამედიცინო კონსულტაცია

ექიმთან ვიზიტზე პაციენტმა უნდა შეძლოს ჩივილების დეტალურად აღწერა, ხოლო ექიმის განმარტება დიაგნოზის, გამოკვლევის, მედიკამენტის დოზისა და მკურნალობის გეგმის შესახებ სრულად მიიღოს. ფურცელზე დაწერილი მოკლე შენიშვნები ამ მოცულობის ინფორმაციას ვერ იტევს, ოჯახის წევრის ჩართვა კი ყოველთვის მიზანშეწონილი არ არის, განსაკუთრებით მგრძნობიარე თემებზე.

ინფორმირებული თანხმობა, ოპერაციის წინა საუბარი, ფსიქოლოგთან სესია ან ორსულობის მეთვალყურეობა ის შემთხვევებია, როცა ნეიტრალური პროფესიონალის მონაწილეობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. დაჯავშნისას გვითხარით კლინიკის მისამართი, ექიმის სპეციალობა და ვიზიტის სავარაუდო ხანგრძლივობა. წინა დასკვნების გაცნობა თარჯიმანს ტერმინოლოგიაში დაეხმარება.

საჯარო სამსახური, ბანკი და სხვა ადმინისტრაციული ვიზიტები

პირადობის მოწმობის აღება, საკუთრების რეგისტრაცია, სამოქალაქო აქტის ჩანაწერის შეცვლა ან საბანკო ხელშეკრულების გაფორმება დეტალურ განმარტებებს მოითხოვს. ოპერატორი ხშირად სწრაფად ლაპარაკობს, სპეციფიკურ ტერმინებს იყენებს და მყისიერ პასუხს ელოდება. თარჯიმანი ამ ტემპს ორივე მხარისთვის მისაღებ რიტმში გადაიყვანს და ყველა დამაზუსტებელ კითხვას სრულად გადასცემს.

ბანკში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სესხის პირობების, საპროცენტო განაკვეთის, ვადაგადაცილების შედეგებისა და ციფრული უსაფრთხოების წესების ზუსტად გაგება. ზემოხსენებული კანონი ადმინისტრაციულ ორგანოებს თავად ავალდებულებს, რომ მომსახურება ყველასთვის ხელმისაწვდომი გახადონ, ამიტომ ვიზიტამდე სასურველია დააზუსტოთ, აქვს თუ არა დაწესებულებას საკუთარი სერვისი. თუ არა, ან თუ გირჩევნიათ, რომ წინასწარ შერჩეული თარჯიმანი გახლდეთ, დაჯავშნა ჩვენთან შეგიძლიათ.

სამსახურში გასაუბრება და სამუშაო შეხვედრები

გასაუბრებაზე კანდიდატი საკუთარ გამოცდილებას, უნარებსა და მოტივაციას წარადგენს, ამიტომ მისი ნათქვამი ქართულად გამართულად და შესაბამისი პროფესიული ლექსიკით უნდა გაჟღერდეს. თარჯიმანი ამ დროს კანდიდატის ხმაა: ის არ ამატებს საკუთარ მოსაზრებებს, არ ამარტივებს პასუხებს და არ ცვლის მათ ტონს.

დამსაქმებლებს ვურჩევთ, შეხვედრა ისე დაგეგმონ, რომ თარჯიმანი კანდიდატის ხედვის არეში იყოს, საუბრისას კანდიდატს მიმართონ და არა თარჯიმანს, ხოლო ტესტური დავალების ტექსტი წინასწარ გაგვიზიარონ. დასაქმების შემდეგაც თარჯიმანი შეიძლება საჭირო გახდეს ორიენტაციის დღეს, უსაფრთხოების ინსტრუქტაჟზე ან გუნდურ თათბირებზე.

განათლება, ტრენინგები და საჯარო ღონისძიებები

ლექცია, სემინარი, კონფერენცია, მშობელთა კრება ან კულტურული ღონისძიება ყრუ მონაწილისთვის მხოლოდ მაშინ ხდება ხელმისაწვდომი, როცა თარჯიმანი კარგად ჩანს და მომხსენებელთან სინქრონში მუშაობს. დიდ დარბაზში ორგანიზატორმა წინასწარ უნდა გაითვალისწინოს თარჯიმნის ადგილი, განათება და, ონლაინ ტრანსლაციის შემთხვევაში, მისი პოზიცია კადრში.

დაჯავშნისას გაგვიზიარეთ პროგრამა, მომხსენებელთა სია, სლაიდები და ვიდეორგოლები, რომლებიც ჩვენებისას უნდა ითარგმნოს. ხანგრძლივ ღონისძიებებზე ხშირად ორი თარჯიმანი მონაცვლეობით მუშაობს, რაც ხარისხს მთელი დღის განმავლობაში ინარჩუნებს.

ადგილზე თუ ვიდეოთი: დისტანციური ჟესტური თარგმანი

პირისპირ თარგმანი საუკეთესოა, როცა შეხვედრა ხანგრძლივია, მონაწილე რამდენიმეა ან დოკუმენტებზე მუშაობა და ხელმოწერაა საჭირო. ვიდეოთარგმანი მოსახერხებელია მოკლე კონსულტაციისთვის, სხვა ქალაქში მცხოვრები ადამიანისთვის ან ონლაინ შეხვედრისთვის Zoom-ში, Teams-ში და მსგავს პლატფორმებზე.

ჟესტური ენა ვიზუალურია, ამიტომ ვიდეოს ხარისხი გადამწყვეტია: სტაბილური ინტერნეტი, კარგი განათება, მშვიდი ფონი და კადრი, რომელშიც ჩანს სახე, მხრები და ორივე ხელი. ზოგიერთ სიტუაციაში, მაგალითად ნოტარიუსთან, დისტანციური ფორმატი შეიძლება მიუღებელი იყოს, ამიტომ ფორმატი ყოველთვის მიმღებ მხარესთან უნდა შეთანხმდეს.

რატომ ვერ ჩაანაცვლებს წერილობითი ქართული ჟესტურ ენას

ხშირად ფიქრობენ, რომ ყრუ ადამიანთან ურთიერთობისთვის საკმარისია კალამი და ფურცელი ან ტელეფონის ეკრანზე აკრეფილი ტექსტი. ბევრი ყრუ ადამიანისთვის კი პირველი ენა ჟესტური ენაა, წერილობითი ქართული კი მეორე ენა, რომლის ფლობის დონე ინდივიდუალურია. რთული იურიდიული ან სამედიცინო ტექსტი ასეთ დროს შეიძლება ნაწილობრივ ან არასწორად იქნეს გაგებული.

გარდა ამისა, წერილობითი მიმოწერა ნელია, კარგავს ინტონაციას და აფერხებს ბუნებრივ დიალოგს: დამატებითი კითხვის დასმა, დაზუსტება და ემოციის გადმოცემა მისით ძნელია. მისამართის ან დროის დასაზუსტებლად მოკლე ჩანაწერი გამოსადეგია, მაგრამ მნიშვნელოვან საუბარს ვერ ჩაანაცვლებს.

ორი მიმართულება: ჟესტიდან ზეპირ ქართულზე და პირიქით

თარჯიმნის სამუშაოს ორი თანაბრად მნიშვნელოვანი ნაწილი აქვს. პირველი ზეპირი ქართულის ჟესტურ ენაზე გადატანაა, რაც მოითხოვს არა მხოლოდ ლექსიკის, არამედ ლოგიკის, ტონისა და მიზნის გადაცემას. მეორე ყრუ მოსაუბრის ჟესტების ხმამაღლა გაჟღერებაა ისე, რომ მსმენელმა მოსაუბრის პიროვნება, სტილი და დამოკიდებულება შეიგრძნოს.

მეორე მიმართულება ხშირად უფრო რთულია: ჟესტური წინადადება სივრცითი მიმართებებითა და მიმიკით გადმოსცემს ინფორმაციას, რომელიც ქართულში ცალკე სიტყვებით უნდა აიგოს. ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ თარჯიმანი თემას წინასწარ იცნობდეს და შეხვედრის დასაწყისში მოსაუბრის სტილს შეეგუოს.

კონფიდენციალურობა, ნეიტრალურობა და პროფესიული ეთიკა

ჟესტური ენის თარჯიმანს ხშირად უწევს ძალიან პირად საკითხებთან შეხება: დიაგნოზი, ოჯახური დავა, ფინანსური სირთულე ან სისხლის სამართლის საქმე. შეხვედრაზე მიღებული ინფორმაცია არ უნდა გავრცელდეს და სხვა მიზნით არ უნდა იქნეს გამოყენებული - ეს თარჯიმნის მუშაობის საბაზისო პრინციპია.

ნეიტრალურობა ნიშნავს, რომ თარჯიმანი არ არის არც ადვოკატი, არც მრჩეველი და არც ოჯახის წევრი. ის არ იძლევა რჩევას, არ ტოვებს უხერხულ ნაწილებს და არ პასუხობს მონაწილის ნაცვლად. თუ რომელიმე მხარე ნათქვამს ვერ იგებს, თარჯიმანი დაზუსტებას ითხოვს, მაგრამ შინაარსს საკუთარი ინიციატივით არ ცვლის.

რა უნდა გააცნოთ თარჯიმანს შეხვედრამდე

მომზადებული თარჯიმანი უფრო ზუსტად მუშაობს. დაჯავშნისას გვითხარით, რა თემაზე იქნება საუბარი და ვინ მიიღებს მონაწილეობას, ხოლო თუ შეხვედრაზე დოკუმენტი განიხილება, გამოგვიგზავნეთ მისი ასლი ან პროექტი. ეს ეხება ხელშეკრულებას, მინდობილობის ტექსტს, სამედიცინო დასკვნას, დღის წესრიგს ან პრეზენტაციას.

• შეხვედრის თარიღი, დაწყების დრო და სავარაუდო ხანგრძლივობა;
• ზუსტი მისამართი ან ონლაინ შეხვედრის ბმული;
• მონაწილეთა რაოდენობა და რომელი მათგანი იყენებს ჟესტურ ენას;
• თემა, სპეციფიკური ტერმინები, სახელები და აბრევიატურები;
• დოკუმენტები, რომლებიც შეხვედრაზე წაიკითხება ან ხელმოიწერება;
• ყრუ მონაწილის კომუნიკაციის თავისებურებები, თუ ასეთი არსებობს.

გამოგზავნილი მასალა კონფიდენციალურად ინახება და მხოლოდ თარჯიმნის მოსამზადებლად გამოიყენება.

როგორ დავჯავშნოთ ჟესტური ენის თარჯიმანი

დაგვირეკეთ ნომერზე 501 113 200 და მოგვაწოდეთ შეხვედრის ძირითადი მონაცემები. თარჯიმანი ყოველ კონკრეტულ შეხვედრაზე ცალკე იჯავშნება, ამიტომ მოთხოვნა რაც შეიძლება ადრე გამოგზავნეთ, განსაკუთრებით თუ ვიზიტი ნოტარიუსთან ან ექიმთან უკვე დანიშნულია. იმავე დღისთვის თარჯიმნის მოძიებას ვერ გპირდებით; ხელმისაწვდომობას დაკავშირებისას გიდასტურებთ.

ხანგრძლივი შეხვედრები და თარჯიმნების მონაცვლეობა

ჟესტური თარგმანი ფიზიკურად და გონებრივად დატვირთული სამუშაოა: თარჯიმანი ერთდროულად ისმენს, აანალიზებს, ჟესტით გადმოსცემს და აკვირდება მოსაუბრის რეაქციას. ხანგრძლივი უწყვეტი მუშაობისას ყურადღება იკლებს და შეცდომის რისკი იზრდება, ამიტომ რამდენიმესაათიან შეხვედრაზე შესვენებები ან ორი თარჯიმნის მონაცვლეობა წინასწარ უნდა დაიგეგმოს.

დაჯავშნისას მიუთითეთ შეხვედრის რეალური ხანგრძლივობა, მათ შორის შესაძლო დაგვიანებაც. თუ მოლოდინის დრო გაურკვეველია, მაგალითად რიგი საჯარო სამსახურში ან კლინიკაში, ეს წინასწარ გვითხარით, რათა თარჯიმნის განრიგი ამის გათვალისწინებით შედგეს.

კომუნიკაციის ინდივიდუალური საჭიროებები

ყველა ყრუ ან სმენადაქვეითებული ადამიანი ერთნაირად არ ურთიერთობს. ზოგმა სმენა მოგვიანებით დაკარგა და ზეპირ ქართულს კარგად ფლობს, ზოგი ტუჩებიდან კითხულობს, ზოგი კი ძირითადად ჟესტურ ენას იყენებს. ჟესტებში შეიძლება შეგხვდეთ თაობებს შორის განსხვავებაც, ხოლო ბავშვთან ურთიერთობას განსაკუთრებული მიდგომა სჭირდება. რაც მეტი ვიცით წინასწარ, მით უკეთ შევარჩევთ შესაბამის თარჯიმანს.

საქართველოში მოქმედებენ ყრუ და სმენადაქვეითებულ ადამიანთა ორგანიზაციები, რომლებიც თემის უფლებებსა და ქართული ჟესტური ენის განვითარებაზე მუშაობენ. მასშტაბური ღონისძიების ორგანიზატორებს ვურჩევთ, დაგეგმვისას მათაც მიმართონ, რათა თემის მოლოდინები და ხელმისაწვდომობის საჭიროებები უკეთ გაითვალისწინონ.

დოკუმენტების წერილობითი თარგმანი და ნოტარიული დამოწმება

ჟესტური ენის თარჯიმანი ზეპირ კომუნიკაციას უზრუნველყოფს, დოკუმენტის წერილობითი თარგმანი კი ცალკე მომსახურებაა. თუ ნოტარიუსთან ან უცხოეთის უწყებაში წარსადგენად უცხოენოვანი საბუთიც გჭირდებათ, TARGMANEBI მას მოამზადებს, ჩვეულებრივ იმავე ან მომდევნო დღეს, მოცულობის მიხედვით, და საჭიროებისას ნოტარიულ დამოწმებაზე წარადგენს. ნოტარიუსი ამ დროს თარჯიმნის ხელმოწერას ადასტურებს და არა უცხოური დოკუმენტის შინაარსს ან ნამდვილობას.

დეტალები იხილეთ გვერდებზე ნოტარიული თარგმანი და აპოსტილი. სხვა ენებზე ზეპირი თარგმნისთვის ეწვიეთ გვერდს ზეპირი თარგმანი, ხოლო ყველა ენის თარჯიმანი თავმოყრილია გვერდზე თარჯიმნის მომსახურება.

ხშირად დასმული კითხვები