🌐 Kürtçe Tercüman - Kurmanci ve Sorani

Kürtçe tercümana, Irak’ta, Kürdistan Bölgesi’nde, Türkiye’de, İran’da, Suriye’de veya başka bir ülkede oluşturulmuş Kürtçe bir metnin Gürcüce anlaşılması ya da sunulması gerektiğinde veya Gürcüce bir belgenin Kürtçe hazırlanması gerektiğinde ihtiyaç duyulur. TARGMANEBI her iki yönde yazılı tercüme hazırlar ve müşterinin, teslim alacak kurumun nasıl bir tercüme istediğini önceden öğrenmesine yardımcı olur.

Kürtçenin özelliği, tek bir adın arkasında birbirinden önemli ölçüde farklı birkaç varyantın ve üç ayrı yazı geleneğinin bulunmasıdır. Kurmanci bilen biri Sorani yazılmış resmi bir metni her zaman kolayca okuyamaz; tersi de geçerlidir. Bu yüzden siparişin ilk adımı tercümenin kendisi değil, dil varyantının, alfabenin ve belgenin menşe ülkesinin belirlenmesidir.

Kürtçe tercümenin başlıca alanları

Hizmet hem Kürtçeden Gürcüceye tercümeyi hem de Gürcüceden Kürtçeye hazırlığı kapsar. Birinci yön daha yaygındır: Irak’tan ve Kürdistan Bölgesi’nden gelen belgeler, kişisel mektuplar, dilekçeler, beyanlar ve Gürcü makamlarına veya mahkemeye sunulması gereken kayıtlar. İkinci yöne ise Gürcüce bir belgenin veya sözleşmenin Kürtçe konuşan bir alıcıya ya da Kürdistan Bölgesi’ndeki bir kuruma ulaştırılması gerektiğinde ihtiyaç duyulur. Diğer diller tercüman hizmetleri sayfasında toplanmıştır.

Kurmanci, Sorani ve diğer Kürtçe varyantlar

Kürtçe konuşulan bölgede çoğu zaman iki büyük grup ayırt edilir. Kurmanci, yani Kuzey Kürtçesi; Türkiye’de, Suriye’de, Kuzey Irak’ta, kuzeybatı İran’da ve Ermenistan ile Gürcistan’da yaşayan topluluklarda konuşulur. Sorani, yani Orta Kürtçe ise esas olarak Irak Kürdistan Bölgesi’nde ve İran’ın batı kesiminde kullanılır.

Bu ikisinin yanı sıra Güney Kürtçesi varyantları da vardır; Zazaca ve Goranice ise bazı sınıflandırmalarda Kürtçenin parçası, bazılarında bağımsız diller olarak kabul edilir. Bir tercüman için bu sorunun pratik bir önemi vardır: bir metnin dili yanlış belirlenirse materyal onu tam doğrulukla okuyamayan bir uzmana gidebilir. Bu yüzden kökeni bilinmeyen bir kayıtta veya mektupta önce bir örneğe bakar, işi ancak ondan sonra onaylarız.

Latin mi, Arap temelli Kürt alfabesi mi?

Bugün Kurmanci esas olarak Latin alfabesiyle yazılır. Bu sistemin temeli 1932’de Celadet Bedirhan tarafından "Hawar" dergisinin sayfalarında ortaya konmuştur; bu yüzden çoğu zaman Hawar alfabesi olarak anılır. Temel Latin harflerinin yanında ê, î, û, ç ve ş gibi işaretli harfler de içerir. Aşağıda bir Kurmanci formunun alanlarından bir örnek görüyorsunuz: ad ve soyadı, baba adı, doğum tarihi, doğum yeri.

Irak’ta ve İran’da Sorani, Arap temelli bir alfabeyle sağdan sola yazılır. Arapça ve Farsça yazıdan farklı olarak Kürtçe varyant ünlüleri sistemli biçimde gösterir ve ڕ, ڵ, ۆ ve ێ gibi ek harfler de kullanır. Aşağıdaki örnek, bir Irak formunun tipik alanlarını sıralıyor: ad, baba adı, dede adı, doğum tarihi ve yeri.

Sovyetler Birliği’nde, özellikle Ermenistan’da, Kürtçe konuşan nüfus Kiril temelli bir alfabe de kullanmıştır. Bu yüzden Kiril harfli Kürtçeye bugün de eski kitaplarda, aile arşivlerinde ve bazı kişisel mektuplarda rastlanabilir. Aynı kelime üç alfabede tamamen farklı görünür ve tercümanın bu üç biçimin hepsini tanıması gerekir.

Behdini: Arap alfabesiyle Kurmanci

Irak’ın Duhok bölgesinde ve Erbil vilayetinin bir kısmında konuşulan Behdini (Bahdini), Kurmancinin güneydoğu varyantıdır. Özelliği, Irak’ta kural olarak Arap temelli Kürt alfabesiyle yazılmasıdır. Sonuçta dışarıdan Sorani gibi görünen, ancak dil bilgisi ve söz varlığı bakımından Kurmanciye daha yakın bir metin ortaya çıkar.

Böyle bir mektup veya dilekçe tercüme edilirken dili yalnızca alfabeye bakarak belirlemek hatadır. Behdinide Arapça alıntı kelimeler de daha fazladır. Bu yüzden Duhok’tan, Zaho’dan veya yakın yerleşim yerlerinden gelen materyalde yazarın kim olduğunu ve metnin nerede oluşturulduğunu önceden netleştiririz. Bu basit soru çoğu zaman zaman kazandırır ve yanlış uzmanın seçilmesini önler.

Gürcistan’daki Kürtçe konuşan topluluklar

Kurmancinin Gürcistan’da uzun bir geçmişi vardır. Ezidiler tarihsel olarak esas olarak Tiflis’in eski semtlerine yerleşmiştir, ancak topluluk üyeleri başka şehirlerde de yaşar. Birçok Ezidi, bazılarının Ezidice ya da Ezdiki olarak adlandırdığı Kurmanciyi konuşur.

Topluluk içinde kimlik ve dilin adı konusunda farklı görüşler vardır: bazıları kendini Kürt olarak görür, bazıları ise Ezidileri ayrı bir halk olarak kabul eder. Örneğin Ermenistan, Avrupa Bölgesel veya Azınlık Dilleri Şartı çerçevesinde Ezidice ve Kürtçeyi iki ayrı dil olarak belirtir. Bizim için en önemlisi metnin doğru tercümesidir: dilin adını belge sahibinin veya teslim alacak makamın istediği şekilde belirtir, kişinin kimliği hakkında hiçbir sonuç çıkarmayız.

Uygulamada Kürtçe tercüme ihtiyacı farklı nedenlerle doğar: yurt dışında yaşayan bir akrabadan gelen mektup, başka bir ülkeden alınmış bir aile kaydı, bir mahkeme dosyasına eklenmiş sesli mesaj veya Kürtçe konuşan bir aile üyesine verilmesi gereken Gürcüce bir belge. Her durumda önce alıcı için hangi varyantın ve alfabenin en anlaşılır olacağını öğreniriz.

Irak belgeleri: Arapça ve Kürtçe bir arada

2005 tarihli Irak Anayasası’nın 4. maddesine göre Arapça ve Kürtçe ülkenin iki resmi dilidir; Kürdistan Bölgesi’nde federal ve resmi kurumlar her iki dili de kullanır. Uygulamada bu, Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KRG) makamlarının birçok belgesinde Sorani ve Arapça metnin yan yana durduğu, bazen de İngilizce alanların eklendiği anlamına gelir.

İki veya üç dilli bir formda metin blokları her zaman birbirinin birebir kopyası değildir. Bir bölüm daha eksiksiz, bir başkası kısaltılmış olabilir; el yazısıyla bir not ise yalnızca tek dilde düşülmüş olabilir. Tercümede her dil bloğu ayrı ayrı kontrol edilir ve varsa her tutarsızlık açıkça işaretlenir. Belgenin Arapça kısmında nasıl çalıştığımızın ayrıntıları için Arapça tercüman sayfasına bakın.

Irak Birleşik Ulusal Kartı ve eski belgeler

Irak son yıllarda, eski nüfus cüzdanının ve vatandaşlık belgesinin yerini alan Birleşik Ulusal Kartı (البطاقة الوطنية الموحدة) aşamalı olarak kullanıma sokmuştur. Avrupa Birliği Sığınma Ajansı’nın (EUAA) bir raporuna göre Irak İçişleri Bakanlığı eski nüfus cüzdanının kullanımına 1 Nisan 2024’ten itibaren son vermiştir.

Buna rağmen eski tip nüfus cüzdanlarına, vatandaşlık belgelerine ve ikamet kartlarına aile meselelerinde, miras uyuşmazlıklarında ve arşivlerde hâlâ rastlanır. Tercüme belgenin türünü tam olarak yansıtır ve onu "güncellemez": eski bir kart eski bir kart olarak tercüme edilir, numaraları ve kayıtları kaynaktaki biçimiyle aktarılır. Aynı dosyada hem eski hem yeni bir belgeniz varsa, verilerini birbiriyle karşılaştırırız.

Kürdistan Bölgesi makamlarının belgeleri

Kürdistan Bölgesi bakanlıklarının mühürlerinde çoğu zaman iki dilde metin bulunur; bazen üzerlerinde federal ve bölgesel bir kurumun adları birlikte okunabilir. Tercümede mühür okunabildiği ölçüde tarif edilir ve makamın adı serbest bir versiyonla değil, belgede göründüğü şekliyle aktarılır. Belgede birden fazla onay damgası varsa her biri ayrı ayrı tercüme edilir; çünkü belgenin hangi aşamalardan geçtiğini gösteren tam da bu damgalardır.

Irak ve apostil: tasdik yolu

HCCH durum tablosunda Irak, 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf olarak görünmez; Gürcistan ise 14 Mayıs 2007’den beri Sözleşme’nin üyesidir. Dolayısıyla bir Irak resmi belgesine apostil konamaz ve Gürcistan’da kullanım için kural olarak bir tasdik zinciri söz konusu olur.

Genel olarak bu zincir şöyledir: önce belge, düzenleyen kurum veya onun üst makamı tarafından onaylanır, ardından Erbil’de bir şubesi bulunan Irak Dışişleri Bakanlığı tarafından, son olarak da Irak’tan sorumlu Gürcistan diplomatik temsilciliği tarafından. Gürcistan Dışişleri Bakanlığı’na göre Irak’la ilgili diplomatik faaliyeti Gürcistan’ın Ürdün Haşimi Krallığı Büyükelçiliği yürütür. Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin belge onay işlemlerinde yer alan kendi Dış İlişkiler Dairesi de vardır.

İran’da ve Türkiye’de Kürtçe: metin nerede karşımıza çıkar?

İran’ın resmi dili Farsçadır, ancak anayasa basında ve medyada bölgesel dillerin kullanılmasına izin verir. Türkiye’de resmi belgeler Türkçe düzenlenir. Dolayısıyla bu ülkelerin doğum belgesi, pasaport veya diploma gibi devlet belgeleri kural olarak Farsça veya Türkçe hazırlanır. Böyle bir durumda Farsça tercüman veya Türkçe tercüman sayfalarına bakın.

Bu ülkelerden gelen Kürtçe metin esas olarak başka türde materyalde karşımıza çıkar: kişisel mektuplarda, mesajlaşma uygulaması yazışmalarında, sesli mesajlarda, videolarda, beyanlarda, yerel medya haberlerinde ve aile kayıtlarında. İran’dan gelen Kürtçe materyal çoğu zaman Arap temelli Kürt alfabesiyle yazılmış Sorani, Türkiye’den gelen materyal ise kural olarak Latin alfabesiyle yazılmış Kurmancidir.

Suriye’den gelen materyal

Suriye Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir; bu yüzden Suriye resmi belgesi için de genellikle teslim alacak kurumla önceden kararlaştırılması gereken bir tasdik yolu söz konusu olur. Suriye nüfus belgeleri kural olarak Arapçadır; Kürtçe metin, esas olarak Latin alfabesiyle yazılmış Kurmanci, daha çok kişisel yazışmalarda, dilekçelerde ve kayıtlarda bulunur.

Aynı dosyada hem resmi bir Arapça belgeniz hem de Kürtçe bir mektubunuz veya kaydınız varsa, iki dildeki materyali tek bir sipariş olarak planlarız; böylece adlar, tarihler ve coğrafi adlar iki tercümede de aynı şekilde yazılır.

Ses, video ve sesli mesajlar

Kürtçe, resmi işlerin başka bir dilde yürütüldüğü yerlerde bile çoğu zaman sözlü iletişimin dilidir. Bu yüzden siparişlerin çoğu yazılı bir belgeyle değil, bir kayıtla ilgilidir: bir telefon görüşmesi, sesli mesaj, video röportaj veya bir aile üyesinin anlatımı.

Kayıt üzerinde çalışma iki aşamada yapılır. Önce orijinal dilde zaman kodlu bir transkripsiyon, ardından Gürcüce tercüme hazırlanır. Zor duyulan bir bölüm anlaşılmaz olarak işaretlenir ve tahminle doldurulmaz. Dosyayla birlikte kayıtta kimin ve hangi konuda konuştuğunu da bize bildirin; bu, lehçeyi hızlıca belirlememize yardımcı olur.

Kaydı bize yaygın bir formatta dosya olarak veya bağlantı olarak gönderebilirsiniz. Kayıtta birden fazla kişi konuşuyorsa, konuşmacılar transkripsiyonda örneğin "Konuşmacı 1" ve "Konuşmacı 2" şeklinde işaretlenir; böylece Gürcüce metinde kimin ne söylediği açıkça anlaşılır. Arka plan gürültüsü, üst üste binen konuşmalar ve kaydın kalitesi işin süresini doğrudan etkiler.

Mahkeme, polis ve göç mülakatları

Mahkemede, bir soruşturma işlemi sırasında veya bir göç ve sığınma sürecinde Kürtçe konuşan bir kişi kendisine ne sorulduğunu anlamalı, cevabı da doğru biçimde kayda geçirilmelidir. Bu tür durumlarda tercümanın aynı varyantı konuşması özellikle önemlidir: Kurmanci konuşan biri Sorani bir tercümanı her zaman tam olarak anlamayabilir.

Sözlü tercüme talep ederken kişinin geldiği bölgeyi, ana varyantını ve görüşmenin niteliğini önceden belirtin. Tercüman tarafsızdır: tavsiye vermez, cevabı kısaltmaz ve kendi açıklamasını eklemez. Bir terimin Gürcücede tam karşılığı yoksa, tercüman bunu açıkça söyler.

Adların üç alfabe arasında transliterasyonu

Kürtçe bir ad, aynı kişinin belgelerinde üç şekilde yazılabilir: Arap temelli Kürt alfabesiyle, Irak pasaportundaki Latin biçimiyle ve Kurmanci Latin imlasıyla. Buna, kişinin adından sonra baba ve dede adlarının geldiği Irak belgelerinin olağan yapısı da eklenir. Bu model Gürcü "ad, soyadı" şemasına doğrudan uymaz.

Transliterasyonda, varsa pasaporttaki Latin biçimi esas alırız. Pasaport yoksa müşteriyle kararlaştırılan biçimi kullanır ve onu tüm belgelerde değiştirmeden koruruz. Aynı dosyada bir adın iki farklı Gürcüce versiyonu yer almamalıdır.

• Arap temelli Kürtçe biçimdeki ünlülerin yazılışı Latin biçimle karşılaştırılır.
• Üç parçalı bir adın her bileşeni ayrı ayrı aktarılır.
• Belgede bir aşiret veya aile adı varsa kaybolmaz.
• Yer adlarında Gürcücede yerleşmiş biçimi kullanırız.

Tarihler, rakamlar ve iki dilli tablolar

Irak ve İran Kürt belgelerinde çoğu zaman Doğu Arap rakamları (٠١٢٣٤٥٦٧٨٩) kullanılır; Latin alfabesiyle yazılan Kurmanci metinde ise olağan rakamlar kullanılır. İki dilli bir formda aynı sayı farklı rakamlarla iki kez verilebilir; bu da onları birbiriyle karşılaştırmak için iyi bir imkân sağlar.

İran’dan gelen materyalde Hicri Şemsi takvimle yazılmış bir tarihe rastlayabilirsiniz; Irak belgelerinde ise kural olarak Miladi takvim kullanılır, ancak bazı dini veya eski kayıtlarda Hicri Kameri tarih de görünür. Tercüme kaynağın tarihini korur, gerekirse karşılığı ayrıca belirtilir. Sağdan sola düzenlenmiş bir tabloda her değerin doğru sütunda olup olmadığını kontrol ederiz.

Gürcistan’da noter onaylı tercüme

Kürtçeden tercüme edilmiş bir belgenin Gürcü bir devlet kurumuna, mahkemeye, notere veya bankaya sunulması gerekiyorsa çoğu zaman noter onaylı tercüme gerekir. Böyle bir tercümede noterin onayı tercümanın imzasıyla ilgilidir; yabancı belgenin gerçekliği ve tercümenin içeriği noter tarafından kontrol edilmez.

İşte bu yüzden yabancı bir belgenin tasdiki veya apostili ile Gürcistan’daki noter onaylı tercüme iki ayrı adımdır. Kural olarak önce yabancı belge usulüne uygun şekilde onaylanmalı, ardından onay şerhleri de dahil olmak üzere tercüme hazırlanmalıdır. Belgeyi yeniden tercüme ettirmek zorunda kalmamak için sırayı önceden planlayın.

Gürcüceden Kürtçeye tercüme

Gürcüce bir belge Kürtçe hazırlanırken ilk soru, metnin kimin için hazırlandığıdır. Kürdistan Bölgesi’ndeki bir kurum için kural olarak Sorani ve Arap temelli Kürt alfabesi, Türkiye’de, Suriye’de veya Kafkasya’da Kürtçe konuşan bir alıcı için ise Latin alfabesiyle Kurmanci daha uygundur. Irak federal kurumları için bazen Arapça tercüme daha pratiktir; bu yüzden dil alıcıyla kararlaştırılmalıdır.

Kamu Sicili (Public Registry), Adalet Sarayı (Public Service Hall) veya "kişisel numara" gibi Gürcü terimlerinin Kürtçede çoğu zaman yerleşik bir karşılığı yoktur. Bu gibi durumlarda açıklayıcı bir tercüme kullanır, gerekirse alıcının kurumu tanıyabilmesi için Gürcüce adı Latin transliterasyonuyla parantez içinde veririz. Kafkasya bölgesinin diğer dilleri için Ermenice tercüman sayfasına da bakın.

Kürtçe tercüme nasıl sipariş edilir?

Bize belgenin veya kaydın eksiksiz bir kopyasını gönderin ve tercümeyi nerede kullanmanız gerektiğini kısaca anlatın. Metnin hangi varyantta olduğunu biliyorsanız belirtin; bilmiyorsanız biz belirleriz.

Tiflis ofisi ve uzaktan sipariş

Ofis adresimiz: Tiflis, Davit Ağmaşenebeli Caddesi No. 118. Tercümenin noter onaylı olması gerektiğinde veya teslim alacak kurum orijinale bağlı bir suret istediğinde orijinali getirmeniz gerekir. Diğer durumlarda net bir tarama, fotoğraf veya dosya yeterlidir; bunu Gürcistan’ın herhangi bir şehrinden veya yurt dışından gönderebilirsiniz.

Olağan boyuttaki bir belge için tipik teslim süremiz aynı gün veya ertesi gündür. Bu bir garanti değil, bir yol göstericidir: uzun bir kayıt, zor okunan el yazısı, nadir bir lehçe veya büyük bir hacim daha fazla zaman alır. Kesin süreyi materyali gördükten sonra bildiririz. Bizi arayın: 501 113 200.

Kürtçe tercümede kalite kontrolü

Hazır tercüme hem dilsel açıdan hem de veri düzeyinde kontrol edilir. Kürtçede özellikle, farklı alfabelerle yazılmış aynı adın tek bir Gürcüce biçimle aktarılmasına ve iki dilli bir belgenin her iki kısmının da eksiksiz yansıtılmasına dikkat edilir.

• Dil varyantı ve alfabe işe başlamadan önce teyit edilir.
• Doğu Arap ve Latin rakamları birbiriyle karşılaştırılır.
• Adlar pasaporta veya kararlaştırılan biçime göre kontrol edilir.
• Mühürler, imzalar ve el yazısı notlar tarif edilir.
• Kaydın anlaşılmayan bölümleri işaretlenir, tahmin edilmez.

Sıkça sorulan sorular